MODERN AZƏRBAYCAN AİLƏ MODELİ

Sosial layihə / 06.09.2019 18:26

Cəmilə Çiçəyin eyniadlı kitabnın müzakirəsi haqqında

"Zəka İşığında” Milli Dəyərlərin Təbliğinə Yardım İctimai Birliyinin sədri, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Jurnalistlər Birliyinin üzvü, Cəmilə Çiçəyi bir neçə ildir ki, tanıyıram. Onun həyata keçirdiyi layihələr həmişə xalqımız üçün dəyərli olan məsələləri qaldırıb və uğurla başa çatdırıb. "Zəka İşığında" Milli Dəyərlərin Təbliğinə Yardım İctimai Birliyi 2018-ci ilin avqust ayında Prezident yanında Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Şurasının maliyyə yardımı ilə yaradılıb, milli və sosial problemlərlə bağlı məsələləri uğurla həyata keçirir. Beynəlxalq Mətbuat Mərkəzində geniş ictimaiyyətin, tədqiqatçıların, alimlərin, həmçinin yazılı və elektron KİV nümayəndələrinin, TV əməkdaşlarının, sosial media təmsilçilərinin, bloqerlərin iştirak etdiyi "Ailə dəyərlərini özündə simvollaşdıran kultların təbliği məqsədilə tədbirlərin təşkili" adlı ilk layihənin nəticələrinin təqdimat mərasimi "Zəka İşığında" Milli Dəyərlərin Təbliğinə Yardım İctimai Birliyinin öz qarşısına qoyduğu vəzifələrin öhdəsindən layiqli şəkildə gəldiyini bir daha təsdiq edir.


Tədbirdə alimlər, şairlər, yazıçılar, həmçinin Azərbaycanın bütövlüyünün qorunması uğrunda rəşadət göstərmiş Qarabağ əlilləri də iştirak edirdi. Dəyirmi masada mütəxəssislərin və ictimiyyət nümayəndələrinin iştirakı ilə Azərbaycan modern ailə modelinin müxtəlif tərəfləri haqqında elmi-sosioloji müzakirələr aparıldı, ictimai dinləmələr keçirildi. Layihə çərçivəsində tərtib olunan "Modern Azərbaycan ailə modeli” elmi-kütləvi kitabının nəşri və bu kitabın müzakirəsi yaddaqalan oldu. Mənim kitabda yer alan məqaləm modern ailə modelinin folklor qaynaqları ilə bağlıdır. Azərbaycan folkloru milli ailə modelinin araşdırılması üçün zəngin mənbələrdən biridir. Əslində, şifahi xalq ədəbiyyatı nümunələrinin xeyli hissəsini ailə folkloru adlandırmaq olar. Beşik nəğmələri olan laylalardan tutmuş yas nəğmələri olan ağılara qədər bütün folklor nümunələri ailə və məişətlə bağlıdır. Bu folklor nümunələrindən ailə və onun problemləri, həmçinin məişət qayğıları qırmızı bir xətlə keçir. Bu tipli folklor nümunələri milli ailə modelinin əxlaq normaları çərçivəsində formalaşmasına gətirib çıxarır. Azərbaycan ailəsi üçün ağsaqqal sözü (oxu: məsləhəti) əsasdır. Ağsaqql sözü isə folklorun bir janrı olan ata sözlərinin qaynağıdır. Ailə məsələləri ata sözlərində daha ibrətamiz şəkildə üzə çıxır.

Azərbaycan aşıq ədəbiyyatında və dastan yaradıcılığında sevgi, ailə, məişət mövzuları aparıcı mövqedədir. Aşıq şeirinin əsasında yarın vəfasızlığı və əğyara uyma ideyası klassik ədəbiyyatdan gəlir. Aşıq şeiri isə əsasən tərənnüm üzərində qurulur və bəzən şikayət motivlərinə yer verilir.


Azərbaycan folklorunda birmənalı şəkildə söhbət monoqam ailədən gedir. Ailə adətən kiçik tərkibdə olur, istər nağıllarda, istərsə də dastanlarda hadisələr bir, iki, uzaqbaşı, üç övladla bağlı olur. Folklor nümunələrində geniş ailələrə az rast gəlinir ki, bu da islamdan öncəki ailələrin əsasən kiçik ailələrdən ibarət olduğunu təsdiq edir. Ailə modelində buta verilmə faktları geniş yer tutsa da, əsasən, böyüklərin məsləhəti nəzərə alınır. Azərbaycan folklorunda Ana obrazı ailə tərbiyəsinin özülündə dayanır. Həm kiçik janrlarda (layla, oxşama, bayatı, atalar sözü və sair), həm də irihəcmli janrlarda (dastan, nağıl, rəvayət və sair) təsvir olunan ailə modeli nümunəvi ailə modelidir. Bunu nümunələr gətirməklə təsdiq etmək mümkündür.

Nəticə olaraq deyim ki, Azərbaycan ailə modelinin folklor qaynaqları ətraflı şəkildə araşdırılmalıdır. Gətirilən nümunələr bu mövzunun ciddiliyini ortaya qoyur.

"Modern Azərbaycan ailə modeli” layihəsi çərçivəsində keçirilən tədbir, bu tədbirdə müxtəlif peşə sahiblərinin və elm adamlarının çıxışları bir daha sübut etdi ki, qaldırılan problem aktualdır. Cəmilə Çiçəyin tərtib etdiyi eyniadlı kitab və onun rəhbərliyi ilə internetdə yayımlanan www.zekaishiginda.az saytının bu istiqamətdə fəaliyyəti təqdirəlayiqdir. Elə bilirəm ki, bu tədbirdə qaldırılan məsələlər ailə problemlərinin həlli üçün mühüm bir örnək olacaqdır.

Bilal HÜSEYNOV,

ADPU Cəlilabad filialının müəllimi,

filologiya üzrə fəlsəfə doktoru,

Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü



SON XƏBƏRLƏR

2020-07-03

18:20 Şahmar Mövsümov: Sıxlıq olarsa, xəttə əlavə avtobuslar buraxılacaq

18:10 Şuranın dəstəyilə “İnsan alveri beynəlxalq və milli hüquq normaları kontekstində” adlı elektron kitab hazırlanacaq

18:09 Fərdi avtomobillərdən istifadəyə hansı halda icazə var? - RƏSMİ

17:59 İctimai nəqliyyat işlməyən günlərdə işçilər işə necə getməlidir? – RƏSMİ CAVAB

17:52 Şahmar Mövsümov: 190 manat birdəfəlik ödəmə qısa bir müddətdə ödəniləcək

17:45 Ülvi Mehdiyev: 85 minə yaxın icazə ləğv edilib

17:43 İcazələrin alınması sistemində yeniliklər edilib - RƏSMİ

17:32 Ramin Bayramlı: Karantin rejimi tətbiq etməsəydik, indiki yoluxma halı daha çox ola bilərdi

17:28 Azərbaycanda daha 583 nəfər koronavirusa yoluxdu, 395 nəfər sağaldı, 7 nəfər öldü

17:16 Şahmar Mövsümov: Biz bütün dünyanın üzləşdiyi problemlə qarşılaşmışıq

17:13 Sosial xidmət, reabilitasiya və peşə hazırlığı müəssisələri də publik hüquqi şəxslərə çevrilir

16:59 Xüsusi karantin rejiminin uzadılması ilə bağlı qərar təsdiqləndi

16:32 “İnzibati xətalar haqqında işlərə baxmağa səlahiyyəti olan vəzifəli şəxslərin Siyahısı"nda dəyişiklik edildi - FƏRMAN

16:29 Dövlət Vergi Xidmətinin Əsasnaməsində dəyişiklik edildi - FƏRMAN

16:15 Prezident İlham Əliyev Donald Trampa təbrik məktubu göndərib

16:14 İyun ayında nə qədər şəxsə pensiya, müavinət, təqaüd və ünvanlı sosial yardım ödənilib? - RƏSMİ

16:06 Azərbaycan Ordusunun bəzi bölmələri polisə kömək məqsədilə xüsusi karantin rejiminə nəzarətə cəlb olunub

15:35 Səhiyyə Nazirliyi: COVİD-19 testləri üçün poliklinikalara müraciət yalnız Bakı sakinlərinə aiddir

15:20 Şuranın dəstəyilə erməni əsir və girovluğundan azad edilmiş və itkin düşmüş şəxslərin sosial vəziyyəti araşdırılacaq

12:03 Xəbərdarlıq: Dezinfeksiya işləri aparılacaq

11:30 Şuranın dəstəyilə “Pandemiya maarifləndirməsi və əhaliyə psixoloji xidmət” göstəriləcək

2020-07-02

18:38 Azərbaycanda daha 572 nəfər koronavirusa yoluxdu, 364 nəfər sağaldı, 8 nəfər öldü

18:32 Milli Məclisin AŞ PA-dakı nümayəndə heyətinin videokonfrans formatında iclası keçirilib

18:32 Polis günü və tədris ilinin buraxılışına həsr olunan təntənəli mərasim keçirilib (FOTO)

18:20 Şura regionlarda əhalinin icbаri tibbi sığоrtа ilə bağlı məlumatlılığının artırılmasını dəstəkləyir

17:34 Tibbi maska və respiratorların gömrük rüsumundan azad edilməsi müddəti uzadıldı

17:19 Bu il 800-ə yaxın işsiz və işaxtaran şəxsi peşə hazırlığına cəlb edilib

17:03 QHT sədri: “Polis günü, hər bir Azərbaycan vətəndaşının bayramıdır”

16:47 Maska taxmamağa görə cərimələrin artırılması ilə bağlı qanun qüvvəyə minib

16:36 Prezident İlham Əliyev Aleksandr Lukaşenkonu təbrik edib

15:31 SMS icazə ilə evdən çıxan şəxsin avtomobili üçün icazəyə ehtiyac yoxdur

15:12 Prezident İlham Əliyev vizadan azad etmə barədə sazişi təsdiqləyib

15:05 Avtosfer.az və QHT polisləri belə təbrik etdi

davamı>> ÇOX OXUNANLAR

Eldar Həsənov beynəlxalq “İlin altın adamı” mükafatına layiq görülüb

“Araz” supermarketindən tort alırıq ki... ZƏHƏRLƏNƏK!?

Azərbaycan Qaçqınlar Cəmiyyəti Qərbi Azərbaycan qaçqınlarının 1988-ci il deportasiyası ilə bağlı tədbir keçirmişdir

Əflatun Amaşov beynəlxalq tədbirdə nələrdən danışdı?

Şuranın dəstəyilə icbari tibbi sığortanın əhalinin sağlamlığının qorunmasında rolu müzakirə edilib

Bayraq və Gerbi təhqir edənlərə bu CƏZALAR kəsiləcək

İdman Product image

16:19 Qurban Qurbanov ən uzunmüddətli çalışan məşqçilər arasında yer alıb

Product image

14:57 Qara Qarayev: Növbəti 8 tur keçirilsəydi də çempionluq üçün ən çox şansı olan komanda biz idik

Maraqlı Product image

17:35 Azərbaycan vətəndaşlarının daha çox hansı ölkələrə səfər etdiyi açıqlanıb

Product image

10:00 Avstraliyada meşə yanğınlarında milyarddan çox heyvan ölüb