Gəncə Daşların yaddaşı - Ozan məscidi

Cəmiyət / 13.03.2020 11:11

Şah Abbas məscidinin sadələşdirilən formasında tikilən bu tarixi abidə məhəllə sakinlərinin xatirində daha çox bir amillə yadda qalıb.

Trend-in məlumatına görə, diri-diri yandırılan məsum insan fəryadlarının tarixi şahidi olan məscid, Ozan məhəlləsində yerləşdiyinə görə bu cür adlandırılır. Abidənin tikilməsi haqqında müxtəlif fikirlər söylənilir.

"Gəncənin tarix yaddaşı" kitabının müəllifi mərhum Fərrux Əhmədov onun inşasını 1884-cü ilə aid edir. Professor Sadıq Şükürovun "Gəncənin tarixi abidələrindən" kitabında da 1884-cü il Ozan məscidinin tikildiyi il kimi göstərilir. Bu haqda rəsmi mənbələr isə tamamilə başqa fikrə söykənir. Ozan məscidinin girəcəyində, qapının üstündə ərəb əlifbası ilə yazılan əlyazma mütəxəssislərimiz tərəfindən oxunub.

Məlum olub ki, məscid 19-yox, 18-ci əsrə aiddir və 1786-cı ildə tikilib.Lakin bəzi yazılar pozulduğundan məscidin memarı haqqında məlumat vermək çətinlik yaradır. Ozan məscidi eyni zamanda Hacı Abbaslı məscidi də adlandırılır. Məscidin Hacı Abbas kişinin adı ilə çağırılması tiklinin əsasən bu kişinin hesabına inşa edildiyini göstərir. Lakin,böyük əksəriyyətin fikrini nəzərə alsaq məhəllə kəhrizi kimi məscidin də məhəllə camaatının hesabına tikildiyini söyləmək olar. Ozan məscidini diri-diri yandırılan məsum insan fəryadlarının tarixi şahidi adlandırdıq. Ötən əsrin əvvəllərində Ermənilərin xilas olmaq üçün məscidə sığınanları diri-diri yandırımaları bu fikrimizi söyləməyə əminlik verir. Həqiqətən də əsil soyqırıma canlı şahidlik edən Ozan məscidi göz dağı kimi məhəllə sakinlərinin və yerli əhalinin qarşısında bu gün də canlanır.

O faciənin canlı şahidi olan gəncəli Məmməd Ibrahim oğlu Altunbəy 1989-ildə Ankarada çıxan "Hürriyyətə uçan ilk pilot" kitabında o günləri xatırlayaraq yazır:

"Ən böyük faciə Ozan məscidindəydi... Açıq qalan qapı önündən keçərkən duyduğumuz dəhşətdən qanımız dondu. Məscidin ortasında yüzlərlə insanın yanğından qıvrılıb qalan cəsədi qorxunc bir mənzərə yaradırdı... Diri-diri yandırılan məsum insanların qanı və yağı kömürləşən qapının altından çölə axırdı. Cəsədlər arasında necə olubsa yanmayan, fəqət qaralıb qalan əllər, əl və ayaq parçaları, saç hörükləri faciənin böyük dəhşətini daha da artırırdı... Küçənin o biri başında beşaltı erməni akkardion çalırdı. Bizi görcək bağırıb söyməyə başladılar".

Bəli, belə bir faciənin şahidi olub Ozan məscidi. Məscid 1920-ci ilə kimi fəaliyyət göstərib, dindarlara xidmət edir. Sovet dövründə uzun müddət fəaliyyətsiz qalır. Bir müddət burada korlar arteli, sonra isə ərzaq mağazası yerləşdirilir.

Nəhayət, 1979-cu ildə Ozan məscidi yenidən bərpa olunur. Məscidin bərpası zamanı rəssam Rüstəm Hüseynquliyev divarlarda gözəl sənət əsərləri yaradır. Bu rəsmlərdə Azərbaycan xalqının adət -ənənələri, xalq rəqsləri, çalğı alətləri, həmçinin Gəncənin qapıları və qala divarları, şeyx Nizaminin əksi təsvir olunur. Bundan sonrakı dövrdə məscid bir müddət Nizami xatirə muzeyi, kitab mağazası kimi fəaliyyət göstərir. Hazırda isə Ozan məscidi kitabxana kimi əhaliyə xidmət göstərir. Tarixin məşəqqətlərini özündə yaşadan Ozan məscidi bundan sonra da öz tarixini,yaşadığı faciəni tam açıqlığı ilə Gəncə sakinlərinə, şəhərimizə qədəm qoyan əcnəbilərə, xüsusilə gənc nəslin nümayəndələrinə çatdıracaq, soyqırım abidəsi kimi zamanın cəlladlarına meydan oxuyacaq.



SON XƏBƏRLƏR

2020-04-03

23:23 Hikmət Babaoğlu: Milli Məclisdə aparılan islahatlar səmərəliliyi daha da artıracaq

23:21 Amerikalı qadın cavanlaşmağın sirrini paylaşdı

22:52 Respublikanın şəhər və rayonları üzrə koronavirusa yoluxanların sayı açıqlanıb

22:26 Bakı şəhəri üzrə koronavirusa yoluxanların sayı məlum olub

22:18 Maska qıtlığı artan tələbatla bağlıdır - İbrahim Məmmədov

22:13 XİN: Onlayn əsasda Qoşulmama Hərəkatı Modeli Simulyasiya Təlimi təşkil ediləcək

22:03 Tənha şəxslərə xidmət göstərənlərə evdən çıxmaq üçün icazə veriləcək - İbrahim Məmmədov

21:53 İbrahim Məmmədov: İşləmək icazəsi olan şəxslər aptek, bank və dükana gedərkən SMS göndərməyəcəklər

21:45 İtaliyada sutka ərzində koronavirusdan daha 766 nəfər dünyasını dəyişib

21:34 Karantin rejimində taksi fəaliyyəti ilə bağlı müraciət edənlər arasında sui-istifadə halı qeydə alınıb

21:27 Karantin dövründə rəhbər və işçiləri işə cəlb edilən dövlət orqanlarının sayı artırıldı

18:57 “Dünyamızı qoruyaq: Türk Dünyasının adət-ənənələri” onlayn rəsm müsabiqəsi elan olunur

16:55 İlham Zəkiyev: Biz bu virusa qalib gəlmək üçün həmrəy olmalıyıq (VİDEO)

16:50 Azərbaycanda beynəlxalq və daxili yükdaşıma əməliyyatları fasiləsiz aparılır

16:40 Bakı Şəhər Halqası Formula 1 yarışlarının ən yaxşı trasları arasındadır

15:39 Prezident İlham Əliyev: Bakı-Sumqayıt yolu və bütün qovşaqlar iki aya, maksimum üç ay ərzində istifadəyə verilməlidir

13:56 Karantindən çıxan Azərbaycan vətəndaşları yaşayış yerlərinə necə qayıdacaq? - AÇIQLAMA

12:07 Azərbaycanda daha 43 nəfər koronavirusa yoluxdu, 6 nəfər sağaldı - Operativ Qərargah

11:50 Füzulidə 14 ədəd subartezian quyusu qazılacaq - SƏRƏNCAM

11:45 Əli Əhmədov: Hər kəsin vətəndaş mövqeyini və şəxsi məsuliyyətini ortaya qoyması zamanıdır

10:27 QHT-lərin koronavirusla mübarizəyə həsr olunan ümumrespublika onlayn konfransı keçirilib

10:24 Mübariz Qurbanlı: Dövlət siyasətinin əsas məqsədi vətəndaşların təhlükəsizliyi və sağlamlığının təminidir

2020-04-02

10:57 Koronovirusla bağlı xərçəng xəstələrinə onkoloji tövsiyələr

10:13 Saralmış payız yarpaqlarıdır yazdıqlarım

2020-03-18

14:59 Azərbaycan Prezidenti: Hazırda ölkəmizdə koronavirusun yayılması o qədər də geniş vüsət almayıb

13:27 Azərbaycanda sərnişin qatarlarının hərəkəti dayandırılır

12:28 Prezident İlham Əliyev Abşeron dairəvi dəmir yolunun Pirşağı-Görədil-Novxanı-Sumqayıt hissəsinin yenidənqurmadan sonra açılışında iştirak edib

12:07 Mehriban Əliyevadan koronavirusla bağlı xalqa MÜRACİƏT

12:03 Bakı Ali Neft Məktəbinin xaricdə təhsil alan tələbələri Bakıya gətirilib

11:07 Azərbaycanda koronavirusla bağlı əhalini məlumatlandıran sayt istifadəyə verilib

10:59 Mütəxəssisdən TÖVSİYƏ: Bayram vaxtı qonaqlığa getməyin, səfərləri təxirə salın

10:57 Bakıda yol tikintisinə 850 min manat ayrıldı - SƏRƏNCAM

10:55 Koronavirus təhlükəsi azərbaycanlı zəvvarların Həcc ziyarətinə təsir göstərməyib

davamı>> ÇOX OXUNANLAR

Eldar Həsənov beynəlxalq “İlin altın adamı” mükafatına layiq görülüb

“Araz” supermarketindən tort alırıq ki... ZƏHƏRLƏNƏK!?

Azərbaycan Qaçqınlar Cəmiyyəti Qərbi Azərbaycan qaçqınlarının 1988-ci il deportasiyası ilə bağlı tədbir keçirmişdir

Əflatun Amaşov beynəlxalq tədbirdə nələrdən danışdı?

Şuranın dəstəyilə icbari tibbi sığortanın əhalinin sağlamlığının qorunmasında rolu müzakirə edilib

Bayraq və Gerbi təhqir edənlərə bu CƏZALAR kəsiləcək

İdman Product image

16:55 İlham Zəkiyev: Biz bu virusa qalib gəlmək üçün həmrəy olmalıyıq (VİDEO)

Product image

16:40 Bakı Şəhər Halqası Formula 1 yarışlarının ən yaxşı trasları arasındadır

Maraqlı Product image

17:35 Azərbaycan vətəndaşlarının daha çox hansı ölkələrə səfər etdiyi açıqlanıb

Product image

10:00 Avstraliyada meşə yanğınlarında milyarddan çox heyvan ölüb